GRUP 1: ENGELSİZLERİN EĞİTİMİ

Grup çalışmasının amacı;

<!--[    ·    Engellilikle ilgili terminoloji, engel grupları ve tanımlamaları hakkında ortak dil oluşturmak.

• Engelli bireyin toplumla bütünleşmesi konusunda önemli bir kısıtlama oluşturan, toplumun ayrımcı ve duyarsız tutum ve davranışlarını geliştirmek  konusunda öneriler oluşturmak.

GRUP KATILIMCILARI:

s]-->Kocaeli Üniversitesi, 18 Mart Üniversitesi, Zongudak Karaelmas Üniversitesi, Kırıkkale Üniversitesi, Başbakanlık Özürlüler İdaresi, Engelsiz Kariyer yetkilisi, Boğaziçi Üniversitesi, Osmangazi Üniversitesi, Batman Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Nevşehir Üniversitesi, Aksaray Üniversitesi, Okan Üniversitesi, ODTÜ, Hacettepe Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Uludağ Üniversitesi, Kırıkkale Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Okan Üniversitesi            

Bu çalışma grubu çalışmalarını birkaç alt grup halinde gerçekleştirmiştir:

A.     KAMU FARKINDALIĞINI ARTTIRMA

B.     EĞİTİMCİLERİN FARKINDALIĞI

C.     ENGELSİZLERİN EĞİTİMİ

D.     ENGELLİ ÖĞRENCİ DANIŞMANI

E.     ÖĞRENCİLER ARASINDAKİ FARKINDALIK

A. KAMU FARKINDALIĞINI ARTTIRMA:

Sağlık Spor ve Kültür (SKS) Daire Başkanlığı altında örgütlenmiş olan “özürlü öğrenci birimi” levhasını kapıda gören öğrencilerin kapıyı çalarak yardım istemelerini zorlaştırmaktadır. Ayrıca engelli olmayan öğrenciler de, psikolojik danışman olan ve özürlü birim sorumlusu olarak görevlendirilen bir kişiye başvurmakta isteksiz davranmaktadır. Bu nedenle rehberlik ve sosyal destek birimlerinin herhangi bir olumsuz etiketleme yapmadan engelli-engelsiz tüm öğrencilere destek vermesi olumlu bir sonuç veren bir uygulamadır (İstanbul Üniversitesi örneği).

<!--[1.       Engelli araştırma ve uygulama merkezi bulunan üniversiteler için bir öneri: Danışma kurullarına Yapı İşleri Daire Başkanı, Strateji Daire Başkanı, Öğrenci İşleri Daire Başkanı gibi engelli öğrencilerin ihtiyaçları ile doğrudan ilgili kişilerin görevlendirilmesi

<!--[2.       Yüksek Öğretim Kurumu tarafından rektörlüklere altı ayda bir yapılması gerekenlerle ilgili sorgulama yapılması

<!--[3.       Engelli öğrenci birimi sorumlularının duygusal yatırım yapmadan “bozuk plak” tekniği ile yöneticilere ısrarla gereklilikleri hatırlatması

<!--[4.       Engellilerle iletişim halinde olan kurumların (Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı vb.) hizmet içi eğitimden geçirilmesi

<!--[5.       III. Engelsiz Üniversiteler Çalıştay’ında alınan kararların rapor haline getirilerek YÖK, Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kamu kuruluşlarına ve medya kurumlarına gönderilerek toplumun engellilik hakkındaki farkındalığını arttırmak amacıyla çalışmalar yapılmasının önerilmesi (kamuya eğitim uygulamaları) :

·    Yöneticilere, kamu çalışanlarına eğitim seminerleri

·    2012 yılına kadar yasal düzenlemelerdeki gerekliliklerin uygulamaya dönüştürülmesi

·    TV – radyo kanallarının kullanılması

·    Kurumlar içinde hizmet içi eğitim sürecinin başlatılması

·    Halkın bilinçlendirilmesi için muhtarların aktif olarak katılacağı projeler geliştirilmesi

·    Engelli derneklerine engelli olmayanların katılımını sağlamak için özendirici faaliyetlerin düzenlenmesi

·    Rehabilitasyon merkezi yöneticilerinin kamuoyu eğitiminde görevlendirilmeleri

·    Gençlik ve Spor Müdürlüklerinin engellilere yönelik etkinlikler düzenlenmesi

·    Yerel Yönetimler tarafından engelliler için kamusal alanda yapılması gereken düzenlemelerin (kaldırımlar, rampalar, konutlardaki düzenlemeler) yapılması, yapıların organize edilmesi konusunda bilinçlendirilmeleri ve bu konuda bilgilendirilmeleri.

·    İlköğretim ve lise düzeyi eğitiminde engelliler ve ihtiyaçları konularında müfredata ekleme yapılması

<!--[iB.   EĞİTİMCİLERİN FARKINDALIĞI:

Engelli bir öğrenci engeli ne olursa olsun üniversitede eğitim hakkını kazandıktan sonra eğitimini sürdürmesi için eğitimle ilgili eksikliklerin giderilmesi  ve gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Hiç bir öğretim elemanı engelinden dolayı öğrenciye eğitimi ile ilgili olumsuz bir yargıda bulunmamalıdır. Üniversitelerdeki öğretim elemanlarının hizmet alanlarında yapması uygun görülen durumlar;

a. Ders materyalleri:

·     Öğretim elemanları eğitimleri sırasında öğrencinin engeline göre en iyi şekilde eğitim verebilmek için ders materyallerini öğrenciye vermesi, ders için gerekli kaynağı daha önce öğrenciye bildirmesi gerekir.

·     Engelli öğrencinin durumu göz önünde bulundurularak sınıf içi düzenleme yapılmasında duyarlı davranılmalıdır.

·     Öğrencilerin eğtimlerinde engelli öğrencilerin durumları göz önünde bulundurarak ders içi materyallerine dikkat etmeli bu yük olarak değerlendirilmemelidir.

·     Eğitimleri ile ilgili bir zorluk olduğu takdirde engelli öğrenci koordinatörlülüklerinden destek almaları gerekmektedir.

·     Partner gerektiren engelli öğrenci  varsa partnere destek vermelidir.

·     Ders içinde dinleme cihazı kullanmak isteyen öğrenciye cihazını kullanması için izin verilmelidir.

·     Üniversitelerde görme engellilere yönelik teknik donanım varsa ders notları engelli öğrenci koordinatörlüğü ile işbirliğine girerek öğrenciye gerekli kaynak yaratılmalıdır.

·     Bedensel engelli öğrencilerin binaların giriş katlarında eğitim görmelerine olanak sağlamalıdır.

b. Sınav ve not verme:

·    Öğretim elemanları sınav sorularını yazılı olarak vermelidirler.

·    Gerektiğinde sınavda partner (asistan/okutman) görevlendirmeli. Ancak  görevlendirilen bu kişilerin duygusal davranmamalarına, bilimsel yardımda bulunmamalarına  özen gösterilmelidir.

·    Öğrencilerin sınav sonuçlarında da duygusal ya da fazladan puan verme gibi destekte bulunmamalıdırlar.

·    Sınav süresi engellinin özelliği dikkate alınarak YÖK’ün belirlediği kriterler doğrultusunda gerektiğinde uzatılabilmelidir(6 dakikaya 1 dakika ekleme).

c. Ödevler:

·         <!--[endif]-->Öğrencinin engellilik düzeyi göz önünde bulundurularak kendisini geliştirebileceği ve yetenekleri göz önünde bulundurulmalıdır.

d. Danışmanlık:

·      Engelli öğrenciye kazandığı bölümün engeline uygun olup olmadığı konusunda olumsuz tutum geliştirmemelidir.

·      Öğrenciye eğitimleri konusunda destek olmalı, eğitimi için kaynak ve materyalleri bulmada destek olmalıdır.

·      Engelli öğrenciye yaklaşımda duygusal veya öğrencinin yapabileceklerini üstlenecek tarzda davranışta bulunmamalıdır.

·      Engelli öğrenciye iş yapamaz gözüyle bakmayıp diğer öğrencilerle entegre bir yaşam için destek vermelidir.

·      Eğitimcilere her üniversitenin birimleri tarafından farkındalık toplantıları yapılmalı, bu toplantılarda belli etik kurallara uyulmalıdır. Ayrıca farkındalık toplantılarının ve eğitimlerinin standartları olmalıdır.

C.ENGELSİZLERİN EĞİTİMİ:

Engelsiz Üniversite için engelsiz eğitimcilerin eğitilmesi gerekmektedir. Bunun için başlıca şart eğitimcilerin bu konuda duyarlı kılınmasının sağlanmasıdır. Burada ana temanın engellilere acımanın aksine engelsizlerle aynı ortamda rahatlıkla yaşamlarını sürdürebileceği koşulların sağlanması olduğu vurgulanmalıdır. Bunun için ise öncelikle:

·      Kampüslerinde bulunmayan üniversitelerde; içerisinde engelli öğrenci danışmanlarının da gönüllü olarak görevli olacağı, rehberlik danışmanlık sosyal destek birimlerinin kurulması ve bu birimlerde gönüllü olarak çalışacak öğretim elamanlarının yer alması gereklidir.

·      Her eğitim-öğretim yılının başında üniversitelerin öğrenci işlerinden sorumlu rektör yardımcıları, fakültelerin öğrenci işlerinden sorumlu dekan yardımcıları ile toplantı yaparak fakültelerindeki engelli öğrencileri saptamalarını, uzmanlar tarafından hazırlanmış olan ilgili formları doldurtarak, fakültelerindeki öğrenci işlerinde bunlarla ilgili veri tabanı oluşturulmasını sağlamalıdır.

·      Bu veri tabanları oluşturulduktan sonra üniversitenin rehberlik birimleri ile koordinasyonlu olarak fakültelerin ilgili birimlerine ve bu birimlerdeki öğretim elemanlarına engelli öğrencilere ait bilgilerin ulaştırılması sağlanmalıdır.

·      Bunun yanında fakültelerin dekan yardımcıları, öğrenci işlerinden sorumlu eleman ve engelli öğrenci danışmanları ile toplantı yaparak bu öğrencilerin fiziki ortamlarının uygunluğu araştırılmalı ve eğitim ihtiyaçları belirlenmelidir. İvedilikle çözüm önerileri saptanarak, bunların ilgili birimlere iletilmesi ve bu ihtiyaçların giderilmesi sağlanmalıdır.

·      Engelli öğrenciler hakkında bilgilendirilmiş olan öğretim elemanlarının duyarlılığını arttırmak için, her eğitim-öğretim yılının başında engelli öğrenciler danışmanları bu öğrencilerin de katılımının sağlandığı toplantılarda, seminerler ve paneller düzenleyerek, engelli öğrencilerin eğitimlerinde karşılaştıkları sorunları ve çözüm önerilerini saptamalıdırlar. 

·      Her eğitim-öğretim yılının sonunda aynı toplantılar yapılarak duyarlılık/farkındalık konusunda ulaşılan nokta saptanmalı ve durum analizi yapılmalıdır. 

Engelsizlerin eğitiminde görünmeyen engeller de önem taşımaktadır. Görünmeyen engeller ana 2 başlıkta toplanabilir:

1.    Öğrenme güçlükleri (Disleksi), Dikkat eksikliği ve hiperaktivite  bozukluğu (ADHD, DEHB). Bu grup; özel eğitim gereksinimi olan gruplar içindeki en büyük ve en az bilinen gruptur.

2.    Kronik Bozukluklar

            a- Psikiyatrik  (şizozefreni, manik-depresyon, kronik depresyon vb.)

            b-Nörolojik  (MS, epilepsi vb. )

            c-Diğer (Şeker hastalığı, böbrek yetmezliği vb.)

Yönetimin, akademik ve idari personelin, öğrencilerin ve toplumun  görünmeyen engelliler konusunda   farkındalıklarının  arttırılması ve bilgilendirilmesi gerekmektedir. 

      Metod:

·        Rektörlük kanalıyla organize olunarak öğretim üyelerinin farkındalıkları arttırılmalı,

·        Her fakülte, yüksekokulda engelli danışmanı olmalı,

·        Hazırlanacak web sayfasında benzer durumu olduğu halde başarılı olmuş ünlü  kişiler örnek olarak yer almalı,

·        Küçük broşürler  hazırlanarak rehberlik birimlerine, öğrenci işlerine,  kantinlere, kütüphanelere ve sağlık merkezlerine   konularak bilgilendirme   yapılmalı,

·        Seminerler düzenlenmeli, STK’larla işbirliği yapılmalı ve konu uzmanları bilgilendirme için davet edilmeli,

·        Görünmeyen engellilerle ilgili öğretim stratejilerinin, sınav, ders ve laboratuar ortamlarıyla ilgili uygulamaların üniversitelerin senatosundan geçmesi sağlanmalı,

·        Akran danışması yolu ile farkındalık artırılmalı,

·        Disleksi, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile  kronik rahatsızlıkları da içine alması için  birim adının içine Özel Gereksinimli Öğrenciler  ibaresi eklenmeli,

·        Üniversiteler medya ile beraber çalışarak halkı bilinçlendirmeli, başarılı ünlüler örnek gösterilmeli,

·        İlköğretim öğretmenlerine hizmetiçi eğitim verilmeli (özellikle disleksi ve DEHB konularında),

·        Yabancı dilde eğitim yapan üniversitelerin hazırlık sınıflarında engellilikle ilgili farkındalık eğitimi başlatılmalı,

·        Öğretmen değerlendirmelerine engelli öğrencilerin ayrıca katılımı sağlanmalı,

·       Üniversitelerde özel eğitim ile ilgili seçmeli dersler konulmalı,

·      Özellikle disleksik ve DEHB’li kişilerin güçlü olduğu yanlarının vurgulandığı aktiviteler düzenlenmeli (başarılı ünlüler sporcu, bilim insanı, gazeteci, iş insanı vb.)

<!--[ D.     ENGELLİ ÖĞRENCİ DANIŞMANI:

Danışmanda Bulunması Gereken Özellikler:

 ·         Engelli danışmanı, engelli komisyonundan olmalı

 ·         Engelli danışmanı, bu konuda çalışmaya gönüllü olmalı

 ·         Engelli danışmanı, konuyla gerçekten ilgili ve bilgilenmeye açık olmalı

 ·         Danışmanlık yapacak kişilerin iletişim becerileri iyi olmalı, danışman engelli öğrenciler ve üst kademeler arasındaki koordinasyonu sağlayabilmeli

Danışmanın Konumu:

 ·         Üniversitelerin yönetim birimlerince bu kişi tanınmalı

 ·         Danışmanın çalışmasını kolaylaştıracak; ofis, yetki, iletişim kanallarının açıklığı, resmi statü ve çalışma saati (akademik personel olarak çalışanlar için danışmanlığa ayırabilecekleri özel gün/ günler) gibi olanaklar sunulmalı

 ·         Danışman diğer üniversitelerin engelli öğrenci koordinatörleriyle iş birliği yapmalı

Danışman ve Ekibi:

 ·      Engelli öğrenci danışmanının birlikte çalışabileceği gönüllü/görevli bu öğrenciler engelli öğrenciler arasından da olabilir,

·      Danışmanın birlikte çalışabileceği, üniversite ile ilişkili olan mimar, doktor, psikolog v.b. gibi üyeleri içeren bir ekip kurulmalı ve ekibin devamlılığı üniversite yönetiminden bağımsız tutulmaya çalışılmalı.

Danışmanın ve Ekibinin İlk Planda Yapacakları:

·      Engellilerle çalışmak için bilgilenme ve bilgilendirme basamağından başlayan bir iş planı yapılmalı

·      Her üniversite kendi çalışma usul ve esaslarını belirlemeli

·      Üniversitedeki mevcut engelli öğrenciler tespit edilmeli ve merkeze başvurmaları sağlanmalı

·      Öncelikle mevcut engelli öğrencilerin sorunları saptanmalı daha sonra da olası engelli öğrencilerin sorunları öngörülmeye çalışılmalı

·      Engelli öğrenciler arasında yapılacak bir tarama ile bir veri tabanı oluşturulmalı

Teknik Konular:

·      Üniversite resmi web sitesinde -anasayfaya- engelli öğrencinin engelli öğrenci danışmanına nasıl ulaşabileceğine dair duyuru yer almalı,

·      Gerekli teknik malzeme (jaws, Braille printer v.s.) okul dahilinde kullanım için temin edilmeli,

<!--[iE.     ÖĞRENCİLER ARASINDAKİ FARKINDALIK:

Öğrenciler arasındaki(engelli-engelsiz) farkındalığı oluşturmak ve arttırmak için grubumuz 2 alt gruba ayrılmaksızın tek grup olarak çalışma kararı almıştır. Bunun temel nedeni farkındalık etkinliklerinin bir bütün olarak algılanmasıdır.

·     Kanka programları: engelli ve engelsiz öğrencilerin birlikte etkinliklere katılmalarını sağlamak

·     Topluma hizmet derslerinin engellilere yönelik projeler üretmesi

·     Engelli ve engelsiz öğrencilerin birbirlerine akademik alanda akran eğitimi proğramları yapması

·     Üniversite programlarına 2 kredilik ders konulması ya da mevcut programlara eklenmesi

·     Engelli öğrencilerin engellerini nasıl algıladığı ve engelsiz öğrencilerin engelli öğrencileri nasıl algıladığı konusunda farkındalık yaratılması

·     Bitirme ya da dönem ödevlerinin konularının engellilerle ilgili hazırlanması

·     Öğrenci kulüplerine engelli öğrencilerle ilgili iletişim becerilerinin öğretilmesi

·     Engelli öğrenciler için oryantasyon haftası için farkındalık oluşturma

·     Engelli olmanın artıları üzerinde durma

·     Engellilerle ilgili birlikte yaşama alışkanlıkları oluşturma

·     Engellilerle iletişim kapsamında; nasıl giyindikleri, saçlarını nasıl tarayabilecekleri, uyumlu giyinme konularında  beceri kazandırma

·     Okuyucu ve yazıların temini

·     Engelli öğrencilerin mezun olduktan sonra diğer engelli öğrenciler için neler yapabilecekleri

·     Yardım ve acıma duygularıyla değil,  eşit birey oldukları farkındalığını yaratma

·     Engelli öğrencilerin yetersizlikleri ile değil başka yetenekleri ve becerileri ile ilgilenmek

·     Afiş, broşür gibi görsellerle dikkat çekilerek herkese farkındalığı kazandırmak

·     Engelli ve engelsizlerin birbirine muhtaç olduklarını hissettirmek.

·     Sivil toplum örgütlerinin farkındalıkla ilgili çalışmalar yapması

·     Düzenlenen konferans ve etkinliklerde işitme engelliler için çevirmen ve fiziksel engelliler için rampa