Görme Engelli öğrenci ve Osmanlıca dersi üzerine anket sonuçları

1. Anketi cevaplayan 7 üniversiteye teşekkür ederiz:

Bilkent Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Canakkale Onsekiz Mart Universitesi, Giresun Üniversitesi, Nevşehir Üniversitesi, ODTÜ ve Süleyman Demirel Üniversitesi

2. Üniversitemizde Osmanlıca öğrenen/ geçmişte öğrenmeye çalışmış olan öğrenci sayısı:

3. Bulunan çözümler

Öğrenci Osmanlıca dersi almış; fakat koşullar farklıydı 50.0% (3)

Eşdeğer bir ders ayarlandı 33.3% (2)

Öğrenci dersten muaf tutuldu 16.7% (1)

4. Hiç görmeyen bir öğrenci için nasıl bir Osmanlıca öğrenme / öğretme yöntemi önerirsiniz?

1.Fikrim yok. Bu konuda bilimsel çalışma yapmış olanlardan yararlanılmalı.

2.Görme engelli bir öğrencinin aldığı dersler arasında Osmanlıca gerçekten önemlidir, ki zorunlu ders olarak konmuştur. Eğer birey girdiği bölümü iyi anlamaz ise, gelecekte gireceği işe de hakimiyeti yetersiz olacaktır.  Üniversitelerde hazırlık sınıfında nasıl İngilizce öğreniliyor ise Osmanlica da öğrenilir.  Yeter ki öğrenci istesin. Öğrenme yöntemine gelince, öğrenci için alfabe Braille ile basılabilir ve daha sonra bilgisayar desteği ile çalışmalar ve dersler verilebilir, CD ile yazılan ev ödevleri ve çeviriler için de yardımcı gönüllüler oluşturulabilir ve Osmanlıca ödevler bilgisayar ortamında yazılıp verilebilir.   Ayrıca konuşmaya gelince, ses kayıt cihazları kullanılabilir.  Bölümler kendini nasıl geliştirmek isterse o yönde Osmanlıca dersleri de önem kazanır.  Belki de ilk önce bölümler bilgilendirilmeli ve hocalar bu konuda biraz zaman ayırmalı.  Ve kolay olanı seçmeden en az öğrenci mezun olduğunda Osmanlıcanın nasıl bir dil yapısında olduğunu bilmeli; okuyamasa da anlatabilmeli, yöntem öğrenci ve hocanın ilgisi ile oluşturulmalıdır.

3.Zaten arapça harflerle Osmanlıca birbirlerine çok benziyor. Öğrencinin ders dışında bir asistanla konu üzerinden geçmesi ve gerekli materyallerin Braille alfabesiyle basılması sonucunda hiç bir sorun kalmayacaktır. Öğrencilerin bu dersten muaf tutulmasıyla bir öğrencinin İngilizce dersinden muaf tutulması arasında hiç bir fark yoktur ve sakıncalıdır.

4.Özel bir Osmanlıca alfabe sistemi geliştirilmelidir. Braille alfabesi gibi.

5.  Osmanlıca dersinin görmeyen bir öğrenciye verilmesi ve öğretilmesi oldukça sıkıntılı bir süreç.  Bu nedenle ya başka bir ders verilmeli ya da muaf tutulmalı.  Ama edebiyat [ve tarih] bölümünde okuyan, öğrenim gören bir öğrencinin de Osmanlı Türkçesini öğrenmeden mezun olması oldukça güç.  Çünkü hemen bütün dersler Osmanlı türkçesiyle doğrudan ya da dolaylı olarak bağlantılı.  Bunun içindir ki durum oldukça zor.  Braille alfabesi bir çözüm olabilir; fakat bu defa da sınavların yapılması sıkıntılı.  Dersin hocası bu alfabeyle mi soru hazırlayacak bu öğrenciye?  Zor bir mesele.

6.Osmanlıca metinleri için görme engellinin 'görebileceği' (kabartma sistem vb gibi benim bilmediğim) bir teknoloji geliştirilmeli

7. Dersin görsel niteliğinden dolayı sadece kabartma seçeneği kullanılabilir. Tahta üzerine oyma-kabartma ya da alçı kalıplar da iş görebilir. (Elbette zahmetli olacağı göz önünde tutulmalıdır.)

5. Az gören bir öğrenci için nasıl bir Osmanlıca öğrenme / öğretme yöntemi önerirsiniz?

• Metinlerin büyütülmesi ve öğrenciyle iletişim kurma yöntemini öneriyorum.

• Az görme engelli öğrencide uygulama biraz daha farklı olmalı çünkü öğrenci zaman zaman hiç görmeyen engelli öğrencinin hakkının aynısını taleb ediyor ve muaf olabiliyor. Ama bu sakıncalı, çünkü az gören öğrenci diğer derslerde hangi yöntemi kullanıyorsa Osmanlıcada da kullanabilir ama tembellik yapmak isterse muaf olabilir.  Şimdi yöntem şu olabilir: alfabe büyük puntolar ile yazılabilir ve ders dinlerken en önde oturmalı ve gerekirse hoca büyük harfler ile öğreteceklerini yazmalı.  Nasıl sınav kağıdında büyük yazılar var ise, her ders için de bu yazı büyüklüğü kullanılabilir.  Amaç dili öğrenmek ve istekli olmak. Hoca da kolaya kaçmamalı, uğraşmalı öğretmek için ve birlikte öğrenmek için.  Çünkü hoca da yeni şeyler öğrenecek; örneğin az gören engelli öğrencinin alfabesini oluşturmak gibi.

• Eğer az görmekle kastedilen büyük puntolu yazıların görülebiliyor olması ise, burada yazıların öğrencinin anlayacağı şekilde büyük puntolu verilmesi yararlı olacaktır.  Yine burada da sayısal derslerde olduğu gibi öğrencinin ders asistanıyla zaman zaman çalışması yararlı olacaktır.

• Öğrenci sınıf içerisinde alınan dersleri takip edebilir. Yazma problemi olacağından yazma sorularından muaf olabilir.

• Görme derecesine göre harfleri görebilmesi/algılayabilmesi için sistem yardımı olmalı

• 1-Projeksiyon cihazı yeterince büyütme ve kontrast sağlayabiliyor. 2-Fotokopi ile de yeterince büyütülebiliyor. 3-Flash animasyonlar ile hazırlanmış dersler internette mevcut. 4-Basılı eserleri okumaya yarayacak temel bir Osmanlıca okuma yeteneğine ulaşılabiliyor

6. Sizce bu konuda dikkat edilmesi gereken en önemli 3 kriter nedir?

• Öğrencinin farklı konumu tespit (görme derecesi açısından)
• Öğrenci engelini kullanarak dersten muaf olmak istese bile zorunlu tutulmalıdır, çünkü meslekte, iş konusunda bilgi sahibi olmak önemlidir. 
• Materyalin öğrencinin istediği ve anlayabileceği formatta kişiye verilebilmesi  
• Osmanlıca malzemeyi bir biçimde "görmesini" sağlayacak teknoloji 
• Farklı muamele etmemek  
• Metinlere öğrencinin kendisine yönelik biçimiyle ulaşabilmesi  
• Latin alfabe bilgisi mutlaka olmalı
• Öğrenciyle sıkı iletişim
• Durum ne olursa olsun gerçekci yaklaşılmalı ve öğrencinin öğrenmesi için hem öğrenci hem de hoca bütün imkanları denemeli ve pes etmeyerek destek vermelidir
• Ders hocası ya da asistanı ile öğrenci arasında ders dışı çalışma zamanları belirlenerek dersten arta kalan zamanlarda ek çalışma yapılması  
• Bireysel çalışma yapmak   
• Gündelik dilde kullanılan kelimelerle başlamak işe yarıyor
• Öğrenciyi Osmanlıca bilmeyi gerektirmeyen tarih alanlarına yönlendirme
• Eğer gerçekten muaf olması gerekse bile Osmanlıcanın mantığı hakkında bilgi vermeli, yani illa çeviri yapmasın ama dilin nasıl olduğu konusunda bilgi sahibi olarak mezun olmalıdır.  Bu söylediğim son önemli kriter zorluk yaşanan bütün dersler için gereklidir  Çünkü birey bölümden mezun olduğunda o mesleği taşımak gerektiğini bilmelidir. 
• Sınav sırasında öğrenci ve ders hocası arasında uygun bir yolun bulunması.   
• Yazı çalışmaları yapmak   
• Sınıf sürecinden farklı bir zaman dilimi de eklenmeli.