Bu anket Eylül – Kasım 2009 tarihleri arasında elde edilen sonuçlar içermektedir.

 Ankete Katılanlar: Türkiye’nin 19 farklı şehrinden, 27 farklı üniversite ve yüksek öğretim kurumundan toplam 37 kişi.   Anketi cevaplayan kişilerin çoğunluğu (%67.6) engelli danışmanı/koordinatörü, %24.3’ü akademisyen, %5.4’ü üst düzey yönetici ve de %2.7’si engelli bireylerdir.

Çeşitli üniversitelerin  engellilik web-siteleri

•  http://www.akdeniz.edu.tr/idari/sks/engelli/index.htm
• http://engelsiz.ankara.edu.tr
• http://www.engelsizkampus.bilkent.edu.tr
• http://sksdb.ege.edu.tr/engelsizege/
• http://www.engelsiz.ieu.edu.tr
• http://www.engelsiz.metu.edu.tr
• http://www.engelsiz.sakarya.edu.tr
• http://www.eodb.yyu.edu.tr

Engellilik durumunu açıklama: Anket sonuçlarına göre üniversiteli engelli öğrenciler, durumlarını açıklamak için büyük sıklıkla (% 94) kayıt formunu kullanmaktadırlar. Bir diğer sık başvurulan yöntem ise (%87) öğrenci destek veya engellilik ofisine başvurmak olarak belirtilmiştir. Ayrıca katılımcıların %50si açıklama amacıyla hiç online anket kullanmadıklarını belirtmişlerdir.

Engellilik Desteği: Anketteki ilgili soruyu yanıtlayan 25 üniversitenin %76sı, engelli koordinatör veya danışmanlarını engelli öğrencilerin ihtiyaçlarından sorumlu olarak göstermişlerdir. Katılımcıların %44’ü üniversitelerinde bir engelli destek birimi bulunduğunu belirtmişlerdir. Farklı üniversitelerde farklı uygulamalar gözlenmektedir. Sözgelimi, %36sında öğrenci danışmanı bu öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamakla görevliyken, %16sında psikologlar görev yapmaktadır.  Engellilik politikasına sahip olduklarını ifade eden 24 üniversiteden 19 tanesi bu politikanın nasıl izlendiğini/kontrol edildiğini ayrıntıları ile açıklamışlardır.

Belli Başlı Destek Yöntemleri: Katılımcılara göre engelli öğrencilerin ihtiyaçlar aşağıdaki gibi sıralanmaktadır:

•  kampüste ulaşım alanında destek.(%85)
• sınavlar için özel düzenlemeler (%75)
• sosyal becerilerini geliştirme konusunda destek (%65)
• ders çalışma becerileri (%40)

Bunların dışında cevaplarda özel olarak belirtilen destek ihtiyaçları işe şunlardır:

• sınıf içi düzenlemeler (dersi takip etmede ve ders çalışmada yardımcı kişi, ödevlerle ve sınavlarla ilgili uygunluk, ek süre, altarnatif ama eşit değerlendirme),
• teknolojik destek (dizüstü bilgisayar, kayıt cihazı),
• ulaşım yardımı,
• finansal destek,
• kaynak erişimi,
• uygun barınma koşulları
• psikolojik rehberlik/destek.

Öğrencileri Bilgilendirme: Verilen cevaplara göre, üniversitelerin engelli öğrencileri bilgilendirme amacıyla kullandıkların yöntemler aşağıdakilerdir:

• ·         Web sayfası (%77)
• ·         Broşür (%64)
• ·         Eğitim (%32)
• ·         Engelliliğini açıklamış öğrenciler için duyuru amaçlı gizliliği koruyan bir e-posta grubu (%27)
• ·         Engellilik hizmetlerine ve birimin varlığına dikkat çekmek amacıyla kampanyalar (%4.5)

 Kullanılan materyaller arasında:

• ·         tanıtıcı standlar
• ·         engelli bireyi ve ihtiyaçlarını tanıtan broşürler ve
• ·         el kitabı bulunmaktadır.

Gönüllüler çok çeşitli yollarla yardımcı olmaktadırlar:

• ·         engelli öğrencilerin sorunlarını dinlemek
• ·         kitap/metin okumak
• ·         dersten sonra birlikte çalışmak
• ·         sınavlarda yardımcı olmak
• ·         kampüste yön kavramını geliştirmek
• ·         broşür hazırlamak

Finansman: Birimlerin bütçe durumları

• ·         Özel bir bütçesi olmayanlar (% 82.6)
• ·         Üniversite bütçesinden pay alanlar (%17.4).  
• ·         Diğer kaynaklar arasında ise AB projeleri, şirketlerle yapılan işbirliği ve şahıslardan sağlanan sponsorluklar bulunmaktadır.

Öğrencilerle İletişim:

• Web sayfaları
• Broşür
• Seminer ve eğitimler
• Birebir görüşme

Engellilik Eğitimi:

• Eğitim materyali hazırlama (üniversitelerin yarısından fazlası)
• Akademik personele idari personelden daha sık eğitim
• İstenilen zamanda engelli öğrencilere ve gönüllülere eğitim
• Pek çok üniversitede düzenli bir eğitim programı yok.

Bazı Projeler:

• Fiziksel Engelliler için Eğitim Platformu Oluşturulması
• ABD Fulbright desteği ile Access English Projesi
• British Council'in desteği ile 8 günlük araştıma ziyareti
• Kütüphanede görme engelliler için çalışma odası
• Tekerlekli sandalye kullanma becerisini arttırma eğitimi

Avrupa Birliği Projeleri:

• ‘University disability support systems: Turkey-Brıtain (Leonardo da Vinci)
• ‘Engelli Öğrencilerle Engelsiz Üniversiteye Doğru’   (Sivil Toplum Diyaloğu)

• ‘Engelliler için mimari düzenlemeler- ACTUS’ projesi (Sivil Toplum Diyaloğu)
• ‘Engelli Öğrencilerin Üniversite Tecrübelerini Arttırmak’ AB Gençlik projesi
• ‘Maximising İnclusive Participation during the University Experience’ Gençlik projesi
• ‘Akran Bilinçiyle Varsayımları Aşalım’ Gençlik projesi
• AB fonlu ‘Engellilerin İstihdamı’ Projesi
• AB fonlu  ‘Engelleri Kaldırıyoruz’ Projesi

 Engelli Öğrencilere Etkili Bir Destek Sağlamak için Gerçekleştirilen Uygulamalar:

Anketin bu kısmındaki cevaplar uygulamalar,  öncelikler ve ihtiyaçlar adlı 3 farklı başlık altında toplanmıştır. Verilen cevaplar şu anki uygulamalarla birlikte planlanmış gelişmeleri de içermektedir.

• Üniversite Seviyesindeki Düzenlemeler:

* Üniversiteye ait bir politikanın oluşturulması ve bu politikanın izlenmesi

* Yemekhanede engelli öğrenciler için özel bir bölüm ayrılması ve yiyeceklerinin masalarına getirilmesi

* Engelli öğrencilerin tespiti için online anket

* Engelsiz Ulaşım Projesi: engelli öğrencilere kampüs içinde ücretsiz taksi   kullanabilme  olanağı

* Öğrenci toplulukları ile işbirliği yapılması

• Finansal Uygulamalar:

* Engelli Öğrencilere destek bursu ve finansal yardım sağlanması

* Engelli öğrenci destek birimi için bütçe oluşturmak

• Fiziksel Erişilebilirlik:

* Üniversitenin temeli atıldığından itibaren engellilere uygun şekilde  yapılandırılması

* Engelli öğrencilerin öğrenim gördükleri binaların fiziki koşullarının düzenlenmesi (engelli tuvaleti, asansör vs.)

* Yolların beyaz çizgiyle belirginleştirilmesi, kütüphanede döner kapı yerine barkotlu kapı kullanılması

* Kampüs içi kaldırımlarda rampa düzenlemesi

• Sosyal Hizmetler:

* Üniversitenin bütün bölümlerine haftanın belirli günlerinde psikolog gönderme

* Engelli öğrencilerle birebir görüşme yapma, danışmanlık ve rehberlik hizmeti verme

* Engelli Öğrenci Gönüllü Destek Havuzu projesi

* Engelli / engelsiz sosyal kaynaştırma çalışmaları

• Teknolojik Destek:

* Kolay erişilebilir web sayfaları

* Kütüphanede görme engelliler için  bilgisayar odası

* Kampus içinde kitap tarama ve kabartma çıktı hizmetleri

• Akademik Yardım:

* Görme engelli öğrencilerin ders notlarını ve kitaplarını okuyan gönüllü grup

* Akran projesi

* Kişisel öğrenim planı

* Görme engelliler okuma odası

* Sınav uygulamalarının düzenlenmesi

* Engelli öğrenciye uygun ders materyalleri

* Ders dışı ders takviyesi

* Görme engelli öğrenciler için sınavlarda yardımcı

·         Personel Farkındalığı:

* Hazırlık bölümünde yeni başlayan okutmanlara temel engellilik eğitimi

* Fakülte ve yüksekokullarda engel ve engelliliğe ilişkin bilgilendirme toplantıları

* Web sayfası, broşür, sinema gösterisi ve seminer gibi yollarla farkındalık yaratma

* Her bölümde öğretim üyelerinden bir kişinin engelli danışmanı olması